Văn hóa-Nghệ thuật

TỪ CÂU CHUYỆN CỦA VCPMC 5 NĂM VỀ TRƯỚC: Vẫn là một “tổng đạo diễn” cố tình phạm luật

Từ 5 năm về trước – năm 2008, VCPMC cũng do ông Phó Đức Phương đứng đầu đã vận động 371 nhạc sĩ ký vào đơn gửi Đài Tiếng nói Việt Nam để “đòi trả tiền tác quyền” đối với những tác phẩm đã thu thanh trên Đài Tiếng nói Việt Nam… Khi đó các Phóng viên vào cuộc để điều tra đã phát hiện ra trong số 371 nhạc sĩ có rất nhiều nhạc sĩ đã được vận động ký khống vào đơn mà không biết nội dung trong đơn viết gì? Thậm chí có tới hơn 100 nhạc sĩ không có tác phẩm được thu thanh trên Đài cũng được ông Phương vận động ký vào đơn để… đòi tiền. Câu chuyện sai trái này sau 5 năm vẫn được ông Phó Đức Phương giữ vai trò “tổng đạo diễn” để lặp lại với Cục Nghệ thuật biểu diễn - nơi ông đã từng sống và công tác suốt 25 năm…

       

         Nhà báo Trần Đức Thọ - Phó Tổng biên tập Tạp chí Nghệ thuật biểu diễn (ngoài cùng bên phải) tổ chức Đoàn các nghệ sĩ, ca sĩ đi biểu diễn tại Nghĩa trang Liệt sĩ Quốc gia Trường Sơn; một hoạt động đầy tình nghĩa và nhân văn với nhiều ca khúc nổi tiếng của các nhạc sĩ: Nguyễn Văn Tý, Hoàng Vân, Thuận Yến, An Thuyên, Trần Chung... được ca sĩ thể hiện trong sự cảm động của nhiều du khách đến viếng các Anh hùng liệt sĩ. Nhưng hoạt động này, nếu VCPMC không sửa đổi Điều lệ thì các nghệ sĩ, ca sĩ cũng "vi phạm" tác quyền. 

 

TRỞ LẠI CHUYỆN CỦA VCPMC TỪ 5 NĂM VỀ TRƯỚC 

        Đài Tiếng nói Việt nam (TNVN), một địa chỉ tin cậy, uy tín, có sự gắn bó mật thiết giữa các nhạc sĩ, nghệ sĩ từ khi Đài được thành lập cho đến nay. Cũng từ đây đã nuôi dưỡng và đạo tạo nên nhiều nhạc sĩ, nghệ sĩ có tên tuổi được Nhà nước vinh danh, các nhạc sĩ, nghệ sĩ qua làn sóng của Đài TNVN đã đưa tác phẩm của mình đến được với đông đảo công chúng yêu mến nghệ thuật âm nhạc trên khắp mọi vùng miền Tổ quốc, góp phần lớn lao vào sự nghiệp tuyên truyền đường lối chính sách của Đảng và Nhà nước trong công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước. Cũng ở đây, các nhạc sĩ, nghệ sĩ luôn được hưởng thụ đầy đủ chế độ (lương, nhuận bút và các chế độ ưu đãi khác) để cống hiến và phục vụ…

        Ấy vậy mà ông Phó Đức Phương đứng đầu VCPMC tuyên bố: “Có một nơi mà người ta dùng rất nhiều ca khúc Cách mạng thì lại không chịu trả tiền, đó là Đài Tiếng nói Việt Nam”. Theo đó, ngày 09/6/2008 ông Phương ký công văn số 385/CV-QTG-2008 gửi Tổng Giám đốc Đài TNVN: “Yêu cầu quí cơ quan thực hiện nghiêm túc những qui định của Nhà nước về bản quyền” và ông đòi tiền các tác phẩm âm nhạc đã phát trên Đài TNVN từ năm 1945... ?. Kèm theo công văn này là 23 trang giấy A4 với tổng số 371 chữa ký.

        Những ca khúc thường được gọi là “Ca khúc Cách mạng” chủ yếu ra đời trong hai cuộc chiến tranh chống Pháp và Mỹ. Thế hệ nhạc sĩ thời kì này hầu hết được Nhà nước nuôi ăn học, thậm chí được Nhà nước bao cấp đầu tư gửi sang cả các nước Châu Âu để học tập, đến khi ra trường lại được Nhà nước đưa về các Đơn vị nghệ thuật hoặc các cơ quan Nhà nước. Ở đó các nhạc sĩ được hưởng lương, được hưởng các chế độ ưu đãi để sáng tác, được Nhà nước bỏ tiền đưa đi thực tế và đặt hàng bằng các tác phẩm âm nhạc, khi có tác phẩm thì lại được hưởng bồi dưỡng... Như vậy, các tác phẩm thời kì ấy phải được coi bản quyền thuộc Nhà nước mới đúng. Nhưng khi ông Phó Đức Phương rời cơ quan Nhà nước về nghỉ hưu sáng lập ra VCPMC để quay phắt ra đòi tiền tác phẩm thuộc bản quyền của Nhà nước (!).

        Nhưng thật “trẻo” thay, để “né” trách nhiệm cá nhân ông Phương đã đổ lỗi cho 371 nhạc sĩ, trong công văn gửi các cơ quan ông Phương viết: “Trung tâm bản quyền đã nhận được đơn kiến nghị của 371 nhạc sĩ. Đó là sự tự nguyện của các nhạc sĩ do quá bức xúc mà không hề có bất kỳ một sự vận động nào từ phía Trung tâm Bản quyền âm nhạc”... Khi phóng viên một số báo vào cuộc, điều tra thì các nhạc sĩ cho biết lá đơn ấy do chính ông Phương thảo sẵn, rồi bảo mọi người ký vào. Có nhạc sĩ bức xúc: “Tôi kiến nghị làm gì? Tôi là người của Đài, ăn cơm của Đài, ở nhà của Đài phân cho. Sao tôi lại làm cái việc bất nhẫn như thế?”. Biết được sự thật thì nhạc sĩ Huy Loan (công tác tại Nhạc viện quốc gia) đã xin rút lại chữ ký. Ông Loan ngạc nhiên: “Thật là bất ngờ. Ông Phương bảo mình ký, ký vào bản này là bảo vệ quyền lợi của các ông với quốc tế”.

        Nhạc sĩ Thuận Yến - người có chữ ký trong số 371 chữ ký sau khi biết sự thật đã cho biết: “Chính nhạc sĩ Phó Đức Phương đã làm bản đơn ấy đưa đến nhà bảo tôi ký vào. Tôi thấy rất đông anh em ký nên tôi cũng ký vào chứ không phải tôi ký để đòi tiền Đài TNVN đâu... bao nhiêu năm cống hiến mình đâu có đặt vấn đề tiền nhuận bút”. Còn nhạc sĩ Lương Nguyên - người có thời gian gắn bó với VCPMC nói: “Chính người của VCPMC đến nhà vận động tôi ký mà tôi không ký”.

        Đến nay, hành vi này lại tiếp tục lặp lại với Cục Nghệ thuật biểu diễn - nơi ông Phương sống và công tác suốt 25 trên cương vị là chuyên viên.

        Và từ 5 năm về trước, sai phạm ở VCPMC đã được nhạc sĩ Lương Nguyên nhận xét: “Một mình ông Phương tự tung tự tác với những việc làm không thể tin được. Những người có tư cách cộng tác với ông đều đã bỏ đi. Trong trung tâm này chỉ còn hai, ba người, không có ai biết luật, có người còn không biết cả sử dụng máy vi tính. Làm việc rất lộn xộn. Một lần xuất tiền mà có đến mấy giấy hóa đơn. Hiện số tiền còn tồn đọng lên đến dăm, sáu tỷ mà ông Phương chưa trả, vì không biết ai mà trả”.

 

          Ca sĩ NSƯT Tố Uyên và ca sĩ Tố Nga trong chuyến đi biểu diễn phục vụ các chiến sĩ Bộ đội Biên phòng đang ngày đêm canh giữ biển đảo thiêng liêng của Tổ quốc - chuyến đi biểu diễn này do Tạp chí Nghệ thuật biểu diễn phối hợp cùng Nhà hát ca múa nhạc Việt Nam thực hiện (nếu Điều lệ của VCPMC không sửa đổi thì việc làm này cũng vẫn bị VCPMC đòi tiền tác quyền).

 

VÀ CŨNG CHUYỆN NHỮNG NĂM VỀ TRƯỚC

          Khi ông Phương còn làm việc tại Phòng Nghệ thuật - Cục Nghệ thuật biểu diễn, ngày đó, Cục trưởng - NSND Bùi Gia Tường đã giao cho chuyên viên Phó Đức Phương chịu trách nhiệm viết dự thảo qui chế chi trả nhuận bút (tác quyền âm nhạc). Cục trưởng - NSND Bùi Gia Tường còn nói: “Cậu làm được việc này tức là đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ của một chuyên viên”. Nhưng mãi, mãi rồi ông Phương không làm nổi việc này, ông Phương lúc đó còn khăng khăng: “Tác phẩm âm nhạc là vô giá, không định ra được giá cả nào bằng tiền mà chỉ có thể thoả thuận...”. Thế rồi sau NSND Bùi Gia Tường phải giao cho nghệ sĩ Lê Ngọc Cường soạn thảo (sau này NSND Lê Ngọc Cường là Cục trưởng Cục Nghệ thuật biểu diễn và nay là Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nghệ sĩ Múa Việt Nam), NSND Lê Ngọc Cường đã hoàn thành xuất sắc bản dự thảo qui chế này.

          Khi còn đang làm việc ở cơ quan quản lý nhà nước thì ông Phương khăng khăng các tác phẩm âm nhạc không được qui định giá mà chỉ là thoả thuận. Nhưng nay về hưu đứng đầu VCPMC ông lại “phủi” đi ý kiến và tự đặt ra công thức: “Giá vé x Ghế ngồi trong rạp = Doanh thu : Tỷ lệ %” để ép các nghệ sĩ biểu diễn, các “bầu sô” trả tiền cho mình... (!).

          Chưa hết, cũng là chuyện những năm về trước - khi VCPMC do ông Phương đứng đầu “lớn tiếng” về tác quyền và đòi thu tất cả các sản phẩm âm nhạc. Lúc đó Phó Thủ tướng Phạm Gia Khiêm đã có ý kiến chỉ đạo với Bộ trưởng Phạm Quang Nghị: “Nếu VCPMC định tiến hành công tác để thu bản quyền như thế nào thì phải có công văn giải trình cụ thể, thu cái gì, thu bao nhiêu, phương thức thu như thế nào và phương thức thanh toán cho nhạc sĩ ra sao...”. Ngay sau đó, Bộ trưởng Phạm Quang Nghị đã chỉ thị cho Cục Nghệ thuật biểu diễn thực hiện nhiệm vụ theo tinh thần chỉ đạo của Phó Thủ tướng Phạm Gia Khiêm. Cục Nghệ thuật biểu diễn đã “vài chục lần” truyền đạt ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng và Bộ trưởng nhưng ông Phương đã phớt lờ - ông Phương đã tự chủ động thoát khỏi sự chỉ đạo của cơ quan quản lý nhà nước là Cục Nghệ thuật biểu diễn, thì nay lại quay lại “ăn vạ” Cục Nghệ thuật biểu diễn về thu tiền... Thật là nực cười !!!

 

Các nghệ sĩ, ca sĩ biểu diễn ở Nghĩa trang Liệt sĩ Trường Sơn

 

CẦN KIỂM TRA VÀ XỬ LÝ HUỶ BỎ HOẠT ĐỘNG CỦA VCPMC

          Ngày 12/3/2002, Ban Tổ chức Cán bộ Chính phủ (nay là Bộ Nội vụ) nhận được Công văn số 12/NS của Hội Nhạc sĩ Việt Nam về việc xin thành lập VCPMC. Đến ngày 18/4/2002 Bộ Nội vụ có Công văn số 28/BTCCBCP-TCPCP do Phó Trưởng ban Đặng Quốc Tiến ký có nội dung: “Nhất trí để Hội Nhạc sĩ Việt Nam thành lập VCPMC”. Theo đó, tại Mục 3 của Công văn này nêu rõ: “Hội Nhạc sĩ Việt nam có trách nhiệm về tổ chức quản lý, chỉ đạo đồng thời chịu trách nhiệm về mọi hoạt động của VCPMC”. Tại Mục 4 của Công văn cũng nêu rõ: “VCPMC hoạt động theo Điều lệ của VCPMC do Hội Nhạc sĩ Việt Nam phê duyệt và thực hiện theo Điều lệ của Hội Nhạc sĩ Việt Nam”.

          Vậy đã rõ, VCPMC hoạt động có tuân thủ sự chỉ đạo và quản lý của Hội Nhạc sĩ Việt Nam hay không? Có thực hiện theo Điều lệ của Hội Nhạc sĩ Việt Nam hay không? Hội Nhạc sĩ Việt Nam có trách nhiệm về tổ chức quản lý VCPMC hay không?... Chúng tôi sẽ có bài viết phân tích ở các kì báo sau.

          Nhưng trước hết, như đã nêu ở số báo trước, bản Điều lệ của VCPMC do GS.NSND Trọng Bằng ký đã 10 năm nay được “cất kĩ” trong tủ, chưa được sửa đổi, bổ sung Điều lệ là vi phạm hoạt động cần phải xem xét và xử lý nghiêm. Đặc biệt, tự sự lỏng lẻo trong quản lý này mà VCPMC ngày càng “lún” sâu vào sai phạm trong thu chi tài chính. Người uỷ quyền cũng thu. Người không uỷ quyền cũng thu. Khi thu thì “ép” giá như hàng hoá ở chợ đen (mà các nhạc sĩ đã tố cáo). Các uỷ quyền đều có vấn đề, không cụ thể rõ ràng về thể lệ và nội dung khi uỷ quyền (như: uỷ quyền thu chương trình nào? thu những tác phẩm nào? thời gian uỷ quyền bao lâu? giá cả uỷ quyền được thu có ghi trong hợp đồng không? Khi mặc cả để ép giá thu tiền có xuất trình hợp đồng theo yêu cầu không...)...

          Trước hết, đề nghị các cơ quan chức năng cần nhanh chóng kiểm tra để xử lý sai phạm.

 

Ca sĩ Đức Chính hát phục vụ Bộ đội Biên phòng

 

Biểu diễn trên tàu tuần tra biển đảo

 

 

Nghệ sĩ Quang Vinh - giám đốc Nhà hát ca múa nhạc Việt Nam vẫn thường xuyên đều đều nộp tiền tác quyền cho VCPMC

 

          Hai ca sĩ trẻ Ngọc Hân và Mạc Thủy thường xuyên hát các ca khúc Cách mạng - đó là các ca khúc chủ yếu được sáng tác trong 2 cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ - những ca khúc này bản quyền thuộc Nhà nước. Bởi thời kì này, các nhạc sĩ được Nhà nước bỏ tiền ra nuôi ăn học, được Nhà nước bỏ tiền ra đưa sang nước ngoài đào tào đạo, được Nhà nước bố trí công ăn việc làm và bố trí cho đi thực tế để sáng tác có sản phẩm là những ca khúc nộp về cho Nhà nước - cũng trong thời kì này, các nhạc sĩ được Nhà nước ưu tiên rất nhiều, các ngành nghề khác như công an, quân dội, công nhân, thanh niên xung phong... đều rất vất vả, thậm chí họ còn phải làm việc với phong trào "Mỗi người làm việc bằng hai"; còn các nhạc sĩ có những tác phẩm theo khả năng sáng tạo của mình để động viên, tuyên truyền trong đời sống xã hội của đất nước - các sáng tác của các nhạc sĩ lúc này là tài sản của Nhà nước để phục vụ nhân dân. Ấy vậy nhưng hai ca sĩ trẻ Ngọc Hân và Mạc Thủy này sử dụng "Tài sản của Nhà nước" để phục vụ cho Nhà nước mà vẫn bị VCPMC thu tiền tác quyền tại Nhà hát ca múa nhạc Việt Nam, nơi hai ca sĩ đang công tác.

NTBD (còn nữa)


Trang thông tin Điện tử Cục Nghệ thuật biểu diễn - Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch.
 

Địa chỉ: Số 32 Nguyễn Thái Học - Ba Đình - Hà Nội
Tel: (84-4) 3854 5348     Fax: (84-4) 3823 1222
Email: ntbd.bvhttdl@gmail.com
 
Phụ trách trang tin : Phó Cục trưởng Trần Hướng Dương
Ghi rõ nguồn khi phát lại thông tin từ website này.

Thư viện ảnh

Liên hệ & Góp ý