Vở tuồng “Tam khúc chúa”: Nỗ lực đưa tuồng lịch sử đến với khán giả trẻ

Thứ trưởng Bộ VHTTDL Tạ Quang Đông đã tới dự động viên các nghệ sĩ 

Câu chuyện được bắt đầu vào cuối thế kỷ thứ IX (880) khi nhà Đường suy yếu, phương Bắc đại loạn. Lúc này ở Giao Châu (Việt Nam) không còn một viên quan nhà Đường nào cai quản.   Đại La rên xiết trước một Quách Ấn, một tên mạt tướng dâm loạn, tàn độc của nhà Đường. Quách Ấn đã làm giả ấn tín của Vua Đường tụ tập bọn bất lương tiếm quyền cai trị. Quách Ấn không chỉ gây nên cảnh chết chóc cho người dân vô tội ở Đại La thành, mà còn mò đến Khúc gia trang đòi cống nạp tiền vàng, và bắt cóc con gái của Hào trưởng Khúc Thừa Dụ là tiểu thư Khúc Thị Ngọc.

Vai trò của Khúc Tiên chủ (người đời tôn xưng ông Khúc Thừa Dụ) chính là người đã liên kết với các hào trưởng Giao Châu, đứng lên phá ách cai trị tàn khốc và tiêu diệt tên mạt tướng nhà Đường Quách Ẩn. Sau hàng ngàn năm Bắc thuộc, Khúc Thừa Dụ tự xưng Tiết độ sứ cai quản Giao Châu, mở ra thời kỳ độc lập tự chủ cho dân tộc Việt Nam. Sau khi ông mất, con trai là Khúc Hạo tiếp quyền, xây dựng một thể chế pháp quyền riêng, cải cách hành chính trên nền tảng khoan giản an lạc làm gốc rễ trị nước. Đời thứ ba, Khúc Thừa Mỹ nhận mệnh cha sang Nam Hán làm Hoan Hảo sứ, khôn khéo bang giao, kết nối với người Khiết Đan vốn đang có mối thâm thù với nhà Hậu Lương để làm cuộc binh biến lớn ngay tại Phiên Ngung thành.

Trang phục ấn tượng , dàn múa phụ họa góp mặt đã mang lại hiệu quả cho sân khấu 

Khán giả rơi nước mắt vì tình yêu nước của cha con dòng họ Khúc

Dù có kết cục khá bi thảm khi Khúc Thừa Mỹ bị quân nhà Hán bắt, vợ tuẫn tiết khi thủ thành, nền tự chủ tạm thời bị cắt ngang, nhưng câu chuyện được thăng hoa bởi những tình tiết bi hùng của các nhân vật có thật trong lịch sử. Bài học về tinh thần hào khí Khúc gia trang toả rạng đến bây giờ chính là câu trả lời đanh thép cho những kẻ đi xâm lược. Dân tộc Việt Nam yêu chuộng hoà bình, nhưng không hề nhân nhượng trước quân thù, sẵn sàng xả thân vì dân tộc vì đất nước.

Yêu cầu trong thời lượng một đêm diễn mà có tới ba đời nhà chúa dòng họ Khúc  với những cái chết bi hùng quả chẳng dễ cho cả biên kịch lẫn đạo diễn.  Thế nhưng, phải ghi nhận là ê kíp sáng tạo là làm rõ được từng tính cách nhân vật, từng đời chúa và hoàn cảnh lịch sử. Những tình tiết của lịch sử đã được sắp xếp hợp lý và diễn tả được nội tâm, dằn vặt và ý chí của mỗi nhân vật. Nhân vật Khúc Thừa Dụ khoan hòa, nhân ái nhưng không kém phần quyết liệt khi dằn lòng đáp ứng nhu cầu cống sản vật cùng cô con gái yêu Thị Ngọc để tạm thời hòa hoãn. Rồi ngay sau đó, khởi binh lật đổ ách thống trị tham tàn, độc ác của tên Tiết độ sứ tự phong. Đáng tiếc, chỉ ít năm sau (theo sử liệu là được bốn năm) ông ốm bệnh chết, quyền bính được giao cho con trai. Sự biến trong thời gian tại vị của Khúc Hạo là việc con trai Khúc Thừa Mỹ bị yêu cầu đưa sang Nam Hán làm con tin. Xót con vì đó là con trai duy nhất, nhưng cũng hiểu được việc không thể lấy cứng đối cứng ngay với quân giặc, ông đồng ý với phương án con trai đưa ra: âm thầm thu thập tin tức về kẻ địch, gây ra nội biến trong lòng địch. Vị Tiết độ sứ có nhãn quan kiệt xuất của nhà chính trị, quân sự, mưu lược.

Tam khúc chúa huy động một lực lượng lớn nghệ sĩ

Có thể thấy, vở tuồng thành công chính là nhờ vào sự tài hoa của đạo diễn, NSND Hoàng Quỳnh Mai bằng cách dàn dựng tinh tế, đạo diễn ở mỗi cảnh diễn đều tạo những dấu ấn riêng. Đặc biệt nhiều cảnh diễn như Quách Ấn mang Thị Ngọc trói trên tường thành để uy hiếp Khúc Hạo phải đầu hàng, cảnh Khúc Thừa Dụ dặn dò con trai và cháu nội trước phút lâm chung, cảnh chia tay của cha con Khúc Thừa Hạo và Khúc Thừa Mỹ... Các mối quan hệ giữa cha con, ông cháu, anh em đã được đạo diễn khai thác triệt để làm sáng đẹp tinh thần yêu nước quật cường của dòng họ Khúc. 

Sự chắc tay nghề với sân khấu truyền thống của ê kíp sáng tạo từ biên kịch, chuyển thể, đạo diễn cùng sự hợp lực của một dàn nghệ sĩ tài năng của Nhà hát Tuồng Việt Nam gồm 3 NSND, hơn chục NSƯT và dàn diễn viên đông đảo, Tam khúc chúa đã thể hiện được sự hoành tráng của một vở tuồng lịch sử và đậm đặc chất tuồng từ dàn dựng cho tới nghệ thuật biểu diễn. Việc khán giả, đặc biệt là khán giả trẻ chăm chú ngồi xem tới gần 2 tiếng một vở tuồng lịch sử là điều đáng ghi nhận cho sự thành công của Tam khúc chúa.

Theo Báo Văn hóa ảnh : HOÀI NAM