Vở diễn Người cầm lái: Tái hiện cuộc đời Bác Hồ trên sân khấu nhạc kịch

 Một cảnh trong vở diễn

Lần đầu tiên hình tượng Bác Hồ được xây dựng bằng ngôn ngữ nhạc kịch

Người cầm lái sẽ chính thức ra mắt khán giả vào ngày 24.4 và 17.5 tại Nhà hát Lớn Hà Nội. Đây là dự án nhạc kịch đặc biệt chào mừng kỷ niệm 132 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19.5.1890 - 19.5.2022) và kỷ niệm 40 năm thành lập Nhà hát CAND (24.4.1982 - 24.4.2022) do Bộ Công an, Bộ VHTTDL chỉ đạo tổ chức, Nhà hát Công an Nhân dân chủ trì, phối hợp với Học viện Âm nhạc quốc gia Việt Nam thực hiện.

Đồng hành cùng các nghệ sĩ Nhà hát CAND và ê kíp sáng tạo lần này có Thứ trưởng Bộ VHTTDL Tạ Quang Đông trong vai trò cố vấn nghệ thuật; cố vấn âm nhạc: Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam Đỗ Hồng Quân. Chịu trách nhiệm sáng tác âm nhạc cho vở nhạc kịch là 3 nhạc sĩ trẻ đã có nhiều thành công ở trong nước và nước ngoài: Đình Thắng, Hoàng Huy, Duy Minh. Đảm nhận vai Bác Hồ qua nhiều giai đoạn là ca sĩ Lê Tuân của Nhà hát CAND; hai giọng ca của Nhà hát CAND là Thu Hường và Kim Long đảm nhận vai trò người dẫn chuyện. NSƯT Thanh Tâm, một trong số các giọng ca từng có nhiều năm công tác tại Nhà hát CAND cũng trở lại với vai bà Hoàng Thị Loan, Thân mẫu của Chủ tịch Hồ Chí Minh… cùng sự tham gia của các nghệ sĩ, diễn viên, ca sĩ, nhạc công của Nhà hát CAND.

Vở nhạc kịch Người cầm lái gồm 3 hồi: Quê hương, Tiếng vọng non sông và Chuyến tàu định mệnh, xoáy sâu khai thác quá trình hình thành Tư tưởng Hồ Chí Minh. Hình tượng Bác được chuyển tải qua nhiều không gian, thời gian khác nhau, từ khi Người còn là cậu bé 5 tuổi ở Nam Đàn, Nghệ An, theo cha vào kinh thành Huế; những năm tháng đối diện với nỗi đau mất mẹ và em, rồi đến khi trở thành người thanh niên Nguyễn Tất Thành bôn ba ở hải ngoại tìm đường cứu nước và khi trở về quê hương, chèo lái con thuyền cách mạng…

Hình tượng nghệ thuật về Bác khi hoạt động ở nước ngoài.

Thượng tá, NSND Nguyễn Thị Thúy Hiền, Giám đốc Nhà hát CAND cho biết, đây là lần đầu tiên Nhà hát Công an nhân dân dàn dựng tác phẩm nhạc kịch về hình tượng Chủ tịch Hồ Chí Minh. Vở nhạc kịch quy tụ đội ngũ làm nghề hùng hậu với gần 200 nghệ sĩ, rất nhiều tên tuổi trong các lĩnh vực sân khấu, âm nhạc, múa. “Nhà hát đã dựng nhiều vở về đề tài Bác Hồ, nhưng đây là lần đầu tiên chúng tôi dựng nhạc kịch về Bác, áp lực này đè nặng lên vai diễn viên vì tham gia nhạc kịch đòi hỏi nhiều kỹ năng kết hợp. Khi tổ chức dàn dựng cũng là thời điểm dịch Covid-19 diễn biến phức tạp tại Hà Nội nên ê kíp gặp rất nhiều khó khăn, tuy nhiên, tất cả các nghệ sĩ đã đồng sức, đồng lòng vượt qua để làm nên một sản phẩm nghệ thuật ý nghĩa”, NSND Nguyễn Thị Thuý Hiền chia sẻ.

Thạc sĩ Tuyết Minh, tác giả kịch bản kiêm Tổng đạo diễn, biên đạo múa Người cầm lái cho biết, vở diễn được xây dựng với hình thức giao hưởng - đại hợp xướng của nghệ thuật hàn lâm. Tác phẩm đồng thời phát huy di sản truyền thống từ sân khấu kịch hát dân tộc, thể hiện sự trân trọng và tôn vinh bản sắc văn hoá Việt qua thanh âm của các nhạc cụ dân tộc, chất liệu ngôn ngữ múa dân gian đương đại. Ở đó, nghệ thuật opera, nhạc kịch kinh điển thế giới đã hoà quyện nhuần nhuyễn với thi pháp của sân khấu truyền thống Việt Nam.

Đặc biệt, sân khấu của vở nhạc kịch được thiết kế nổi hình bản đồ Việt Nam và các nhạc công ngồi biểu diễn theo hình bản đồ này. Theo Tổng đạo diễn Tuyết Minh, thiết kế này mang nhiều thông điệp, đồng thời tác động trực quan và khơi gợi suy tưởng cho khán giả về hành trình của Bác từ Bắc vào Nam, vượt trùng dương ra thế giới, tiếp cận những nền văn minh xa xôi, trở về quê hương sau 30 năm bôn ba tìm đường cứu nước, đưa con thuyền cách mạng đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác…

Thạc sĩ Tuyết Minh cũng nhấn mạnh thêm, trong Người cầm lái, vai trò của người dẫn chuyện và Dàn hợp xướng rất quan trọng, không chỉ tạo ra vẻ đẹp của âm thanh và không gian của thủ pháp nghệ thuật mà còn là cầu nối mở ra hoặc khép lại trước mỗi trường đoạn diễn xuất.

Khai thác tối đa sức hấp dẫn của ngôn ngữ nhạc kịch

Điểm nhấn và cũng là thách thức của vở nhạc kịch là làm sao truyền tải được những lát cắt trong hành trình 30 năm tìm đường cứu nước của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Để chinh phục độ rộng của thời gian và góp phần tăng chiều sâu cảm xúc cho vở diễn, Người cầm lái huy động sự xuất hiện xuyên suốt của những người dẫn chuyện. Đặc biệt, toàn bộ phần âm nhạc đều là sáng tác mới của ba nhạc sĩ Đình Thắng, Hoàng Huy, Duy Minh do các giọng ca giàu nội lực thể hiện, tạo mạch kết nối chặt chẽ, góp phần đẩy cao tình tiết, cảm xúc diễn, đưa mạch vận động của vở diễn trở nên tự nhiên, hấp dẫn.

Một điểm nhấn khác của dự án này là sân khấu thiết kế linh hoạt với bối cảnh cứng và cảnh trí động, sử dụng hiệu ứng công nghệ ảo. Màn hình LED cong ôm lấy bản đồ Việt Nam hứa hẹn sẽ tạo ra những hiệu ứng đặc biệt về thị giác, thính giác. Sân khấu mở cũng sẽ giúp khán giả thưởng thức, chiêm ngưỡng trọn vẹn kỹ thuật của các nghệ sĩ trong dàn nhạc thay vì chỉ nghe thấy âm thanh từ phía hậu đài như thông thường.

“Sao mai” Thu Hường với vai trò người dẫn chuyện chia sẻ, cô đã phải vượt qua thử thách của bản thân, phải cố gắng 200% sức lực để hoàn thành vai diễn: “Với tôi hát là nghề, nếu chỉ hát các bài hát trên sân khấu thì đơn giản quá. Nhưng với vai trò là người dẫn chuyện trong vở nhạc kịch về Bác, lại hoá thân vào nhiều nhân vật, lúc là người nô lệ, lúc lại thành bà đầm, có khi lại là quý tộc… đòi hỏi không chỉ giọng hát tốt mà còn phải diễn xuất để hoà cùng dàn diễn viên khác. Tôi có chút áp lực, lo lắng. Nhưng càng tập luyện tôi càng hăng say, có lẽ tình yêu Bác Hồ đã ngấm vào tim tôi ngay từ khi còn tấm bé. Bởi khi còn nhỏ, cứ được ra thăm lăng Bác là tôi lại khóc”.

NSND Nguyễn Thị Thuý Hiền cũng cho rằng, dự án nhạc kịch Người cầm lái sẽ khó thành hiện thực nếu như không có sự ủng hộ của lãnh đạo Bộ Công an, Cục Công tác Đảng và Công tác chính trị. Bởi lẽ, việc dàn dựng một vở nhạc kịch rất khó khăn, phải đầu tư gấp nhiều lần một vở diễn, chương trình thông thường. Là dự án nhạc kịch đầu tiên của Nhà hát Công an nhân dân, tác phẩm Người cầm lái được ê kíp lên ý tưởng và ấp ủ từ cuối năm 2021, thực hiện nghiên cứu, tham khảo kỹ tư liệu để xây dựng kịch bản và triển khai sáng tạo. Các nghệ sĩ cũng dày công tập luyện, nhằm khai thác tối đa sức hấp dẫn của ngôn ngữ nhạc kịch với mong muốn mang đến món ăn tinh thần đặc biệt, mới lạ hơn cho cán bộ chiến sĩ và nhân dân cả nước. 

Theo Báo VĂN HÓA