​Vân dại - Thông điệp nhân văn từ sân khấu chèo truyền thống

 
Một cảnh trong vở “Vân dại”
 

Mua 1 tặng 1 vé xem chèo
NSND Thanh Ngoan, Giám đốc Nhà hát Chèo Việt Nam chia sẻ: “Được tham gia vào chuỗi các chương trình biểu diễn chất lượng cao do Bộ VHTTDL chỉ đạo, nghệ sĩ Nhà hát Chèo Việt Nam vô cùng phấn khởi. Nghệ thuật sân khấu, đặc biệt là các loại hình truyền thống vốn đã khó khăn giờ sau đại dịch lại càng khó khăn hơn trong việc tiếp cận khán giả. Chính vì vậy mà doanh thu bán vé không phải là vấn đề đặt ra tại buổi diễn tối 13.6 mà là để nghệ sĩ chèo khởi động, hâm nóng nhiệt huyết với nghề. Mục đích là Nhà hát Chèo Việt Nam muốn giới thiệu cho công chúng yêu nghệ thuật một tác phẩm chèo thuần cổ, đó là vở Vân dại”.
Vân dại lần đầu tiên được Nhà hát Chèo Việt Nam dàn dựng mới và ra mắt năm 2019, vở diễn sẽ khiến nhiều người liên tưởng tới vở chèo Kim Nham do các tác giả Hàn Thế Du, Trần Bảng chỉnh lý dàn dựng. Nhưng trên thực tế, đây là hai phiên bản hoàn toàn khác nhau khi xây dựng hình tượng nhân vật chính là nàng Súy Vân. Theo NSND Thanh Ngoan, ở bản diễn Kim Nham, các tác giả tập trung xây dựng tính cách nhân vật là người đàn bà chịu thương, chịu khó, thể hiện khao khát đòi quyền được hạnh phúc cho người phụ nữ thời phong kiến. Vân dại dưới sự chỉnh lý của NSND Bùi Đức Hạnh, NSND Thanh Ngoan dàn dựng sẽ thể hiện Súy Vân với một mẫu nhân vật đặc biệt, như một cô đào nổi loạn trong làng chèo dân gian, giống nhân vật Thị Màu trong Quan Âm Thị Kính. Nàng Súy Vân trong Vân dại được Nhà hát Chèo Việt Nam xây dựng với một góc nhìn rất thực tế, khi chồng lên kinh ứng thí thì Súy Vân lại chơi bời cờ bạc, nợ nần chồng chất, dẫn tới gặp mụ Quán, rồi tham vàng bỏ ngãi theo chân gã con quan Trần Phương, dẫn tới một kết cục đầy bi thảm. Lúc Kim Nham chồng Súy Vân đỗ làm quan thì Súy Vân đã trở thành người lang thang không nhà không cửa, bị Trần Phương phụ tình, vứt bỏ như một thứ đồ dùng cũ kĩ và đau đớn tìm tới cái chết.
Rất nhiều tài năng trẻ của chèo “ra quân”
NSND Thanh Ngoan cho biết, ê kíp sáng tạo đã phải gia công từ ba mẩu trích đoạn truyền thống của chèo cổ là Súy Vân giả dại, Cu Sứt huyện Tể và Mụ Khoán khèo để làm nên một Vân dại có cốt truyện hoàn chỉnh. Vở diễn vẫn giữ được những mảng trò hay đặc sắc của chèo cổ nhưng cũng thể hiện được chủ quan của con người hôm nay trong vấn đề xây dựng tư tưởng tác phẩm, đó là xoáy sâu vào sự trả giá của Súy Vân bởi những sai lầm và suy nghĩ “tham bát bỏ mâm”, “tham vàng bỏ ngãi”, đồng thời cũng là lời cảnh báo: Nếu không tỉnh táo, không tôn trọng nghĩa vợ chồng, chạy theo sự cám dỗ của dục vọng và đồng tiền ắt sẽ không có một cái kết có hậu.

Có nhiều vai diễn mẫu mực trong chèo cổ
 

Lựa chọn diễn vở chèo cổ Vân dại trong chùm chương trình nghệ thuật do Bộ VHTTDL chỉ đạo, Nhà hát Chèo Việt Nam muốn giới thiệu với khán giả một vở chèo cổ nguyên bản được dàn dựng công phu với hình thức đúng với chiếu chèo xưa, không có hòa âm phối khí mà chỉ dùng nhạc cụ của âm nhạc dân gian truyền thống, nhạc công sẽ lên sân khấu chơi trực tiếp cùng nghệ sĩ biểu diễn. Trích đoạn Súy Vân giả dại đã từng được nhiều tên tuổi nghệ sĩ nổi danh trong làng chèo thể hiện như Dịu Hương, Diễm Lộc, Thúy Ngần và thế hệ sau này của Nhà hát như Kim Liên, Trần Thục Hiền, Hà Thảo... Vai diễn Súy Vân lần này sẽ do tài năng trẻ sân khấu chèo Trần Thục Hiền thể hiện, các nghệ sĩ khác như tài năng trẻ Hà Cường sẽ thể hiện vai Kim Nham, Xuân Chường sẽ vào vai Trần Phương...
Được biết, thời gian qua, Nhà hát Chèo Việt Nam đã luôn chú trọng công tác đào tạo bồi dưỡng cho các nghệ sĩ trẻ của đơn vị, đó là lý do mà hầu hết các vai diễn đều là những nghệ sĩ tuổi đời còn rất trẻ nhưng đã có bản lĩnh và đạt nhiều thành tích trong nghề. Nhà hát sắp kỷ niệm 70 năm thành lập, vở diễn Vân dại là một trong những dấu ấn của mốc kỷ niệm này. Khán giả yêu nghệ thuật chèo hãy đến để được thưởng thức một vở chèo cổ nguyên gốc, quy tụ những nghệ sĩ hàng đầu tài năng của nghệ thuật chèo truyền thống. 

                                                                                                       THÚY HIỀN (Nguồn: Báo Văn hóa)