Nhà hát Múa rối Việt Nam: Thủy đình Việt bứt phá trên những sân khấu lớn

Giữ chuẩn nghề trong guồng quay nhiều điểm diễn

Nhà hát vừa bảo đảm nhiệm vụ nghệ thuật phục vụ khán giả trong nước, vừa tăng cường đối ngoại ở quy mô lớn: 100 buổi phục vụ chính trị, vùng sâu vùng xa và các ngày lễ lớn; 650 buổi phục vụ đối ngoại; 1.295 buổi tại Hà Nội và các địa phương trong nước...

Song hành với biểu diễn, Nhà hát chủ động làm mới vốn tiết mục: sửa chữa, nâng cao 5 chương trình và dàn dựng mới 2 chương trình. Hai chương trình mới được dàn dựng mang tên: Hoa Độc lập - Hồn thiêng đất nước và Cảm xúc Long Thành. 

Với Hoa Độc lập – Hồn thiêng đất nước, chương trình hướng tới kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2.9, do NSND Nguyễn Tiến Dũng đạo diễn; đồng thời diễn miễn phí phục vụ nhân dân trong 2 ngày 31.8 và 2.9.Cảm xúc Long Thành được xây dựng trong dòng chảy ký ức Thăng Long - Hà Nội, hướng tới chào mừng Đại hội Đảng bộ các cấp; chương trình ra mắt trong tháng 12và đãbiểu diễn miễn phí phục vụ nhân dân trong 2 ngày 17.12 và 18.12.

Ở nhóm nâng cao chất lượng là các vở và chương trình như Khúc đồng dao, Ngộ nghĩnh trẻ thơ, Nghêu Sò Ốc Hến, Hoàng Thành Thăng Long… được rà soát, chỉnh lý nhằm tăng độ chặt chẽ của tiết tấu, nâng hiệu quả sân khấu và giữ chuẩn nghề.

Trong bối cảnh nghệ thuật truyền thống chịu sức ép cạnh tranh từ nhiều loại hình giải trí, đổi mới không còn là khẩu hiệu. Múa rối đứng trước lựa chọn: đổi mới để thích nghi, hoặc bị đẩy ra rìa; và để làm được điều đó, cần một hệ thống đồng bộ từ đào tạo, tổ chức biểu diễn, truyền thông đến mở rộng không gian tiếp cận công chúng.

Hệ điểm diễn trong nước được tổ chức theo hướng ổn định: Phú Quốc là trục điểm diễn gắn du lịch; Không gian Văn hóa Việt tại 79 Hàng Trống, Hà Nội duy trì rối nước truyền thống thường xuyên cho khách trong nước và quốc tế; Cam Lâm, Nha Trang là hướng mở theo dòng khách miền Trung; sân khấu Nhà hát tại 361 Trường Chinh, Hà Nội và các hoạt động tại một số địa phương bảo đảm nhiệm vụ lan tỏa, bồi đắp công chúng.

Một lát cắt đáng chú ý là việc Nhà hát tham gia Hội chợ Mùa thu lần thứ nhất - 2025 tại Trung tâm Triển lãm Việt Nam. Nhà hát vừa trưng bày tại gian hàng Khối Nghệ thuật biểu diễn, vừa thực hiện chương trình nghệ thuật thu hút khán giả trong nước và quốc tế, với 8 buổi diễn tại sân khấu chính và 4 buổi tại khu trưng bày. 

Cũng trong dịp này, Nhà hát ký kết hợp đồng biểu diễn với Công ty TNHH The Stage (dự kiến 5 năm) và Công ty Cổ phần Tập đoàn HTD (dự kiến 1 năm). Những liên kết như vậy góp phần mở rộng “đầu ra” cho sản phẩm nghệ thuật, đồng thời tạo thêm điều kiện để Nhà hát tái đầu tư cho chất lượng.

Ở mảng phục vụ nhiệm vụ chính trị và các ngày lễ lớn, Nhà hát tổ chức biểu diễn miễn phí phục vụ nhân dân nhân dịp 50 năm thống nhất đất nước, trong 2 ngày 30.4 và 1.5, với6 suất diễn.

Điều quyết định của câu chuyện điểm diễn không nằm ở “nhiều địa chỉ”, mà ở tính đều đặn. Khi khán giả biết “có rối để xem” như một lựa chọn thường xuyên, múa rối không bị dồn vào mùa vụ và có cơ hội tích lũy công chúng lâu dài.

Đối ngoại như phép thử bản sắc và năng lực hội nhập

Nếu phải chọn những mốc nhớ của năm 2025, đó sẽ là chuỗi hoạt động đối ngoại dày đặc. Nhà hát lựa chọn cách đi thẳng vào bản sắc: giữ đúng “chất rối Việt” nhưng tổ chức trình diễn theo nhịp tiếp cận quốc tế, để khán giả nước ngoài nhìn thấy Việt Nam bằng ngôn ngữ nghệ thuật đặc trưng của chính Việt Nam.

Tại Liên bang Nga, trong khuôn khổ Lễ hội Văn hóa Việt Nam 2025 Việt Nam – Sắc màu từ miền nhiệt đới, nghệ thuật rối cạn và rối nước trở thành điểm nhấn. Sự kiện diễn ra từ 25.7 đến 3.8, lần đầu tiên nghệ thuật múa rối Việt Nam hiện diện trước Quảng trường Đỏ, hằng ngày biểu diễn nhiều chương trình rối cạn và rối nước phục vụ công chúng Nga. Theo báo cáo, Nhà hát tham gia từ 22.7 đến 6.8, thực hiện 64 buổi biểu diễn.

Sự kiện tại Moskva không chỉ là một chuyến lưu diễn. Đó là bài kiểm tra về năng lực tổ chức, khả năng thích ứng không gian biểu diễn và sức lan tỏa của nghệ thuật truyền thống.

Hình ảnh thủy đình - biểu tượng sân khấu rối nước xuất hiện giữa trái tim nước Nga tạo ra một khoảnh khắc nhận diện văn hóa rõ rệt: lần đầu tiên một bể thủy đình được dựng bên Quảng trường Đỏ.

Tại Thái Lan, Nhà hát tham gia Lễ hội Sithan 2025 ở Đại học Khon Kaen, một không gian lễ hội lớn với lượng công chúng đông đảo.

Đây cũng là bước khởi đầu cho tăng cường giao lưu văn hóa Việt Nam  Thái Lan, hướng tới mốc 50 năm quan hệ ngoại giao vào năm 2026. Trong gói hoạt động đối ngoại cuối năm, Nhà hát tham gia biểu diễn tại Lào và Thái Lan từ 26.10 đến 7.11.

Tại Nhật Bản, điểm nhấn đặc biệt là chuỗi biểu diễn tại Nhà Triển lãm Việt Nam ở EXPO 2025 Osaka, Kansai, triển khai từ 10.4 đến 15.10 với 521 buổi biểu diễn. Ngoài ra, Nhà hát có 1 buổi trong khuôn khổ Ngày Quốc gia Việt Nam tại EXPO, diễn ra ngày 9.9.

Không dừng ở đó, chuỗi điểm đến khác trong năm cũng được ghi nhận: Kanagawa, Nhật Bản; Marseille, Pháp; Hoa Kỳ; cùng hoạt động đầu năm tại Quảng Tây, Trung Quốc.

Nhìn tổng thể, đó là bức tranh đối ngoại nối tiếp, thể hiện cường độ làm nghề và yêu cầu tổ chức cao, nơi mỗi chuyến đi đều là một “bài thi” về phong độ nghệ sĩ, chuẩn kỹ thuật và kỷ luật vận hành.

Đổi mới tác phẩm, mở rộng liên kết biểu diễn

Chia sẻ về định hướng phát triển hoạ động của Nhà hát năm 2026, NSND Nguyễn Tiến Dũng, Giám đốc Nhà hát Múa rối Việt Nam cho biết: Định hướng năm 2026 xác định rõ: tiếp tục quảng bá, tiếp thị; tăng cường liên kết - giao lưu để quảng bá nghệ thuật; mở rộng biểu diễn đối ngoại; đẩy mạnh công nghiệp văn hoá, tìm đối tác tiềm năng và mở rộng địa bàn biểu diễn. 

Từ những gì đã làm được trong năm 2025, có thể thấy một “công thức” phát triển đang dần hình thành: lấy bản sắc làm lõi, lấy khán giả làm trung tâm, lấy liên kết làm động lực, lấy đối ngoại làm cánh cửa mở rộng.

Nói giản dị hơn, Nhà hát đang tạo dựng một mạng lưới hoạt động gồm điểm diễn ổn định, liên kết đối tác và cơ chế vận hành nội bộ để bảo đảm chất lượng; có mô hình khai thác để tạo nguồn lực tái đầu tư; có cách quảng bá - tiếp thị để tác phẩm không chỉ “ra mắt” mà còn “ở lại” với khán giả.

Khép lại năm 2025, điều đọng lại không chỉ là thành tích, mà là một năng lực tổ chức: biết giữ chuẩn nghề trong lịch dày, biết mở rộng liên kết để nuôi khán giả, và biết đi ra thế giới bằng bản sắc rối Việt. Đó là cách một nhà hát truyền thống chọn đi đường dài trong đời sống văn hóa hôm nay.

Theo Báo Văn hóa