Lần đầu kết hợp xiếc và cải lương trong vở “Cây gậy thần”

Dự án phản ánh những huyền thoại về tứ bất tử, 4 vị thánh trong đời sống tín ngưỡng Việt Nam, được xây dựng thành 4 kịch bản: Chử Ðồng Tử - Tiên Dung, Tản Viên Sơn Thánh, Phù Ðổng Thiên Vương và Công chúa Liễu Hạnh. Đây là đầu tiên, hai loại hình nghệ thuật là xiếc và cải lương kết hợp với nhau nhằm tạo ra sự mới mẻ, hứa hẹn thu hút khán giả đến với sân khấu.

Cây gậy thần là vở diễn đặt hàng của Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch đối với hai đơn vị Liên đoàn Xiếc Việt Nam và Nhà hát Cải lương Việt Nam. Vở diễn tái hiện mối tình giữa Chử Đồng Tử và Tiên Dung, thể hiện khát vọng tự do và hạnh phúc của con người. Câu chuyện đã ăn sâu bén rễ trong tâm thức của mỗi người dân Việt Nam, một câu chuyện thấm đẫm chất thơ và nhiều những chiêm nghiệm về triết lý nhân sinh.
Cây gậy thần là tác phẩm đầu tiên trong dự án nghệ thuật chung của hai đơn vị mang tên Huyền sử Việt. Dự án sẽ gồm 4 tác phẩm ca ngợi công đức của 4 vị thành bất tử trong tín ngưỡng tâm linh nguyên thủy của người dân Việt Nam là Chử Đồng Tử, Mẫu Liễu Hạnh Tản Viên Sơn Thánh và Thánh Gióng. Huyền Sử Việt được xây dựng để thêm một lần tôn vinh các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc và cũng là một lần sáng tạo mang nhiều yếu tố cách tân nhằm thu hút đông đảo hơn nữa khán giả đến với nghệ thuật biểu diễn.
Cố tác giả Hoàng Luyện (giải thưởng Nhà nước về Văn học nghệ thuật)- một kịch tác gia dày dặn kinh nghiệm và bút pháp uyên thâm trong những kịch bản dân gian huyền thoại đã thổi hồn vào câu chuyện cổ tích Chử Đồng Tử- Tiên Dung bằng ngôn ngữ sân khấu qua tác phẩm Cây gậy thần. Vở diễn được chính con rể của cố tác giả Hoàng Luyện, tác giả Lê Thế Song chỉnh lý cho phù hợp với cả hai loại hình Xiếc và Cải lương. Yếu tố truyền thuyết mang đậm màu sắc huyền ảo của tác phẩm Cây gậy thần được các nghệ sĩ Nhà hát Cải lương Việt Nam và Liên đoàn Xiếc Việt Nam phối hợp dàn dựng để kiến tạo nên một tác phẩm nghệ thuật độc đáo, hấp dẫn, nhân văn với các lớp diễn đan xen mang tính giải trí cao của hai loại hình nghệ thuật.
Đồng đạo diễn của vở, NSND Triệu Trung Kiên, Giám đốc Nhà hát Cải lương Việt Nam cho biết, các đơn vị nghệ thuật biểu diễn đang gặp rất nhiều khó khăn trong đại dịch Covid-19, nhưng các nghệ sĩ xác định sẽ phải vượt qua. Mục đích là làm sao lôi kéo người xem đến rạp bằng việc phải đổi mới. Trong khi cải lương đi sâu vào khai thác nội tâm nhân vật, tiết tấu chậm rãi thì xiếc lại thiên về giải trí, bùng nổ. Sau nhiều lần bàn luận, lãnh đạo 2 nhà hát đã quyết định đề xuất lãnh đạo Bộ cho phép thực hiện dự án này. Bằng niềm say mê, các nghệ sĩ của 2 nhà hát tin tưởng, vở diễn sẽ thành công.
Là người thể hiện ca khúc trong vở xiếc kết hợp cùng cải lương "Cây gậy thần", NSƯT Thanh Thanh Hiền cho biết, chị chưa hình dung ra công việc của mình trong tác phẩm nhưng ở đâu có cải lương là chị có mặt. Càng lạ, chị càng háo hức và muốn khám phám. Đặc biệt, vở diễn lần này lại là vở diễn đầu tiên kết hợp 2 loại hình dường như không có mối hệ nào với nhau-xiếc và cải lương. 
Để làm rõ hơn khi xiếc kết hợp với cải lương sẽ như thế nào, đồng đạo diễn của vở - NSND Tống Toàn Thắng, Phó Giám đốc Liên đoàn Xiếc Việt Nam cho biết, những lúc nghệ sĩ ca vọng cổ, điểm rơi của câu hát sẽ là hành động của xiếc. Các nghệ sĩ xiếc không thoại mà chỉ bằng hành động. Ví dụ như các diễn viên xiếc phi ngựa, đu dây để minh họa cho cặp cải lương đang biểu diễn trên sân khấu. Những kĩ xảo của xiếc luôn minh họa, và đồng diễn cùng các nghệ sĩ cải lương, thậm chí tạo ra những khoảng lặng để khán giả tập trung hơn.
NSND Trịnh Thúy Mùi, Chủ tịch Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam chia sẻ, bản thân bà có những nghĩ suy khi cải lương kết hợp cùng xiếc. Nhưng khi nhìn vào 1 ê kíp vô cùng hùng hậu tham gia, bà đã gạt đi những băn khoăn này. Bà tin rằng 2 đạo diễn sẽ tạo ra sự sáng tạo bất ngờ thú vị, đem đến sức hấp dẫn mới cho khán giả.
Vở diễn với thời lượng khoảng 90 phút được kết hợp giữa hai loại hình nghệ thuật cải lương với hình thức nhạc vũ kịch dân tộc và nghệ thuật xiếc với sự điêu luyện của các trò khéo, những kỹ xảo đặc biệt cùng các tiết mục xiếc người, xiếc thú, sẽ cống hiến cho khán giả những trải nghiệm nghệ thuật mới mẻ đáng xem.
Vở diễn sẽ có phiên bản sân khấu tròn và sân khấu hộp hướng tới các đối tượng khán giả trong nước và quốc tế. Vở diễn sẽ ra mắt khán giả trong thời tới sau những ngày tập luyện công phu của các nghệ sĩ Nhà hát Cải lương Việt Nam và Liên đoàn Xiếc Việt Nam.

                                                                                                                                           Thùy Dương