"Được mùa" giải thưởng sáng tác cho thiếu nhi

Nhiều giải thưởng sẽ khích lệ tác giả sáng tác cho thiếu nhi

Lễ trao Giải thưởng Thiếu nhi Dế Mèn lần 4 năm 2023 vừa diễn ra tại Hà Nội, với 7 giải thưởng và tặng thưởng được trao. Đặc biệt, lần đầu tiên sau 2 năm vắng bóng, BTC đã trao giải thưởng “Hiệp sĩ Dế Mèn” cho nhà văn Trần Đức Tiến, tôn vinh những cống hiến xuất sắc của ông trong sự nghiệp sáng tác cho lứa tuổi thần tiên, trong đó, tác phẩm A lô!... Cậu đấy à? (2022) được đưa vào xét giải năm nay.

Tác phẩm nhiều hơn, chất lượng hơn

Nhà thơ Trần Đăng Khoa, Phó Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam, Chủ tịch Hội đồng Giám khảo nhận định: Mùa giải 2023 tìm được Hiệp sĩ Dế Mèn, 4 giải Khát vọng Dế Mèn và hai tặng thưởng của Hội đồng Giám khảo là một kết quả khá toàn diện. Qua 4 mùa tổ chức, Giải thưởng ngày càng chuyên nghiệp hơn, thu hút được sự chú ý, sự sáng tạo của đông đảo văn nghệ sĩ và thiếu nhi. Rất nhiều tác phẩm tốt từ Giải thưởng đã góp thêm sự phong phú vào kho tàng nghệ thuật thiếu nhi. Mỗi năm, tác phẩm lại nhiều hơn, người tham gia đông đảo hơn và tác phẩm cũng chất lượng hơn…

Những năm gần đây, ngoài Giải thưởng Dế Mèn, các giải thưởng, cuộc thi phát động viết cho thiếu nhi ngày càng được quan tâm như: Giải thưởng Văn học thiếu nhi của Hội Nhà văn Việt Nam, Giải thưởng Sách Việt Nam của Hội Xuất bản Việt Nam…

Cũng trong tuần qua, Sở TT&TT TP.HCM và Thành đoàn đã công bố Giải thưởng Sách thiếu nhi TP.HCM lần 1. Giải được trao cho các lĩnh vực sách văn học, sách nghiên cứu, tôn vinh sách có nội dung hướng đến việc giáo dục, bồi dưỡng tâm hồn, đặt nền móng cho sự hoàn thiện tính cách của các em thuộc những lứa tuổi khác nhau; hướng tới việc giáo dục nhân cách trẻ; cách truyền tải dễ hiểu, hình ảnh minh họa sống động, hấp dẫn… BTC còn dành 4 giải Triển vọng cho tác phẩm hoặc bản thảo đã hoàn chỉnh được viết, được sáng tác bởi chính các em… Thời gian xét giải đến ngày 31.1.2024 và trao giải dự kiến vào ngày 1.6.2024.

Dịp này, NXB Kim Đồng cũng công bố thành lập Giải thưởng Văn học Kim Đồng lần thứ nhất và phát động Cuộc vận động sáng tác cho thiếu nhi 2023-2025, với mong muốn phát hiện thêm những cây bút mới viết cho trẻ em và có thêm các tác phẩm văn học chất lượng, truyền tải nhiều thông điệp ý nghĩa về con người, đất nước Việt Nam. Tổng biên tập Vũ Thị Quỳnh Liên cho biết: Giải thưởng Văn học Kim Đồng dành cho tất cả các cây bút chuyên và không chuyên, với ba thể loại: Truyện ngắn, truyện dài và thơ. Tác phẩm dự giải chưa từng được xuất bản thành sách, hướng tới đối tượng nhi đồng (6-10 tuổi) và lứa tuổi thiếu niên (11-15 tuổi). Thời hạn nhận tác phẩm từ 17.6.2023 đến hết ngày 31.3.2025…

Giải thưởng đi vào đời sống

Nhà văn Nguyễn Nhật Ánh chia sẻ, ông từng là thí sinh dự thi năm 1983 và “sung sướng đạt giải Khuyến khích, được NXB Kim Đồng in tác phẩm đầu tay”… Ông cho rằng, đối với những cây viết mới, giải thưởng có ý nghĩa như bước tạo đà. Còn với nhà văn thành danh, giải thưởng tạo hứng thú cho họ tiếp tục đóng góp. Tất nhiên, cuộc sống của nhà văn không xoay quanh giải thưởng, bởi vì không có giải thưởng thì nhà văn vẫn viết, nhưng giải thưởng như những cú hích. Nhiều người có đề tài, ý tưởng hay dành cho trẻ thơ nhưng chưa viết ra, thì giải thưởng được phát động là thời điểm để họ có hứng thú thực hiện…

Còn theo nhà văn Trần Đức Tiến, các giải thưởng được công bố cùng lúc sẽ tạo nên sự kích thích lớn đối với người viết. Gần đây, mọi người vẫn đánh giá văn học thiếu nhi còn yếu, số tác giả ít, tác phẩm xuất sắc hiếm. Nhưng ông cho rằng, theo quan sát thực tế, trong khoảng 10-15 năm trở lại, số lượng tác giả viết cho thiếu nhi đã nhiều hơn thế hệ trước, số lượng tác phẩm xuất bản nhiều, tác phẩm hay cũng không thiếu. Tiềm năng sáng tác cho các em còn rất lớn và giải thưởng sẽ khai thác tiềm năng ấy.

NXB Kim Đồng là một trong những đơn vị quan tâm tổ chức các cuộc vận động sáng tác thời gian qua, từ đó phát hiện nhiều tác giả trẻ, những người ngày càng khẳng định dấu ấn trong văn học thiếu nhi như: Lục Mạnh Cường, Nguyễn Thị Kim Hòa, Ngọc Linh, Võ Diệu Thanh, Chu Thanh Hương, Nguyễn Ngọc Hoài Nam... Bà Vũ Thị Quỳnh Liên chia sẻ thêm: “Đây là thời kỳ chúng ta bước vào và chứng kiến nhiều biến chuyển sôi động của ngành xuất bản với nhu cầu của bạn đọc ngày càng rộng mở về đề tài, thể loại. Chúng ta cũng từng bước thấy được những thách thức của công nghệ và các ứng dụng trí tuệ nhân tạo tác động lên các hoạt động sáng tạo văn hóa nghệ thuật và thói quen đọc sách của người trẻ. Vì vậy, Giải thưởng Văn học Kim Đồng gắn liền với Cuộc vận động sáng tác cho thiếu nhi hướng đến là một giải thưởng uy tín về văn học, đi vào đời sống văn học thông qua những tác phẩm chất lượng dành cho bạn đọc yêu văn thơ và cổ vũ các tác giả sáng tác cho thiếu nhi”.

Nhiều người e ngại khi các phương tiện thông tin giải trí phát triển và hấp dẫn trẻ nhỏ, sách giấy sẽ ít được quan tâm hơn. Tuy nhiên, nhà văn Trần Thiên Hương bày tỏ sự lạc quan về sức hút của văn học với thiếu nhi, nếu những người viết khơi đúng mạch, có những sáng tác hay cho trẻ em. Nữ nhà văn cho rằng, trong sáng tác văn học cho thiếu nhi, từ trái tim sẽ đến được với trái tim, và tin tưởng những người viết bằng cảm xúc sẽ được vinh danh, tác phẩm của họ sẽ đến được với độc giả nhỏ tuổi… 

Theo Báo Văn hóa