Chuẩn hóa ngôn ngữ trong giải thích từ ngữ tại dự thảo Nghị định quy định về khuyến khích phát triển văn học

Toàn cảnh cuộc họp

Tham dự có: PGS.TS, Nhà văn Nguyễn Đăng Điệp, Chủ tịch Hội đồng Lý luận, phê bình Hội Nhà văn Việt Nam, Nguyên Viện trưởng Viện văn học; PGS.TS Trịnh Thị Hà, Trưởng phòng Ngôn ngữ ứng dụng, Viện Ngôn ngữ; PGS.TS Trần Văn Toàn  Nguyên Phó trưởng khoa Ngữ văn, trường ĐH Sư phạm Hà Nội; PGS.TS Trịnh Bá Đĩnh, Nguyên Trưởng phòng lý luận văn học, Viện Văn học; TS Trần Văn Trọng, Viện Ngôn ngữ cùng tập thể lãnh đạo, chuyên viên phòng Văn học.

Với tinh thần xin ý kiến góp ý, phản biện từ các nhà khoa học, nghiên cứu, giới chuyên môn nhằm chuẩn hoá phần giải thích từ ngữ - một nội dung quan trọng trong dự thảo Nghị định. Đây là cơ sở để đảm bảo các từ ngữ được dùng trong văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến văn học có tính khoa học, chính xác vừa mang tinh khoa học những cũng phải đảm bảo tính đại chúng và dễ thực thi khi Nghị định được ban hành.

Theo ông Trần Hướng Dương, hệ thống khái niệm cần được định nghĩa không theo hướng văn chương hay học thuật, mà cần rõ ràng, minh bạch, nhằm phục vụ quản lý nhà nước và tạo điều kiện triển khai hiệu quả các chính sách khuyến khích, hỗ trợ phát triển văn học.

Tại buổi họp, các chuyên gia đã thảo luận sôi nổi, đa góc, đa chiều với nhiều ý kiến cụ thể và thiết thực. Việc đưa ra các khái niệm như: Sáng tác văn học; tác phẩm văn học; lý luận văn học; phê bình văn học cần vừa chính xác về mặt học thuật, vừa phù hợp với nhu cầu quản lý, tránh tạo ra các cách hiểu khác nhau khi triển khai thực tế.

Các chuyên gia cũng cho rằng một số thuật ngữ như: Giới thiệu, quảng bá, phổ biến tác phẩm văn học cần được phân biệt rõ ràng về nội hàm để tránh chồng lấn. Hoạt động quảng bá mang tính truyền thông, trong khi phổ biến lại gắn với quyền tiếp cận và thụ hưởng văn hóa. Với tinh thần thảo luận thẳng thắn, mang tính phản biện học thuật sâu sắc đã tập trung làm rõ những khái niệm quan trọng đang có tại dự thảo Nghị định. Từng định nghĩa hay giải thích từ ngữ đều được mổ xẻ dưới nhiều góc độ: từ lý luận, phê bình, ngôn ngữ học, đến thực tiễn quản lý nhà nước và môi trường sáng tạo văn học hiện nay.

Buổi làm việc kết thúc trong tinh thần cởi mở, cầu thị với sự thống nhất cao về quan điểm: Cần xây dựng một hệ thống khái niệm chặt chẽ, gắn với thực tiễn đời sống văn học làm nền tảng cho các chính sách của Nghị định có chiều sâu và bền vững.

Ông Trần Hướng Dương ghi nhận và đánh giá cao tinh thần trách nhiệm, đóng góp tâm huyết của các chuyên gia, nhà khoa học. “Chúng tôi sẽ tiếp thu tối đa các ý kiến hôm nay để hoàn thiện bản dự thảo, trình cấp có thẩm quyền xem xét sớm ban hành Nghị định này” ông phát biểu.

Buổi họp là một bước quan trọng trong quá trình xây dựng hành lang pháp lý minh bạch, hiệu quả cho văn học - một lĩnh vực có vai trò nền tảng quan trọng trong đời sống tinh thần dân tộc. Trong bối cảnh chuyển đổi số, toàn cầu hóa và hội nhập văn hóa ngày càng sâu rộng, việc cụ thể hóa các khái niệm về văn học trong văn bản pháp lý là điều kiện tiên quyết để thiết kế các chính sách phù hợp, tạo động lực cho đội ngũ sáng tạo phát triển.

Gia Bình