Hoạt động sự nghiệp

Bắc Ninh: Bảo tồn và phát huy giá trị dân ca Quan họ

Dân ca Quan họ Bắc Ninh. (Nguồn: Internet)
(NTBD) - Năm 2009, UNESCO đã công nhận “Dân ca Quan họ Bắc Ninh” là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Thực hiện cam kết với UNESCO, tỉnh Bắc Ninh đã có nhiều động thái tích cực và hành động cụ thể để nhằm bảo tồn và phát huy giá trị của di sản văn hóa phi vật thể Dân ca Quan họ Bắc Ninh.
Tuyên truyền quảng bá di sản văn hoá dân ca Quan họ
Ngay sau Dân ca Quan họ Bắc Ninh được UNESCO công nhận là di sản văn hoá phi vật thể đại diện của nhân loại, Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch đã tham mưu cho Tỉnh uỷ, UBND tỉnh tổ chức Festival Bắc Ninh năm 2010. Tại chương trình khai mạc Festival, Bắc Ninh trọng thể tổ chức đón Bằng công nhận dân ca Quan họ Bắc Ninh là di sản văn hoá phi vật thể đại diện của nhân loại; Chương trình nghệ thuật “Văn hiến Bắc Ninh - Hội tụ và toả sáng” được dàn dựng công phu, hoành tráng với sự tham gia của hơn 3000 nghệ nhân, nghệ sĩ, diễn viên, học sinh, sinh viên và các liền anh, liền chị Quan họ. Chương trình được truyền hình trực tiếp trên kênh VTV1, VTV4 Đài Truyền hình Việt Nam và đã thu hút hơn 10 vạn khán giả đến trực tiếp xem chương trình. Các năm tiếp theo: 2011, 2012 và 2013, Bắc Ninh tiếp tục tổ chức các Chương trình nghệ thuật “Về miền Quan họ”; năm 2014 tổ chức Chương trình khai mạc Festival, với chủ đề “Hào khí Kinh Bắc - Bắc Ninh”. Dựa trên chất liệu chủ đạo Dân ca Quan họ Bắc Ninh, các chương trình nghệ thuật đã chuyển tải thông tin về vùng đất, lịch sử, văn hóa, con người Bắc Ninh trong quá khứ, hiện tại và tương lai; đồng thời quảng bá, giới thiệu văn hoá Quan họ và dân ca Quan họ Bắc Ninh với bạn bè trong nước và quốc tế.
Cùng với đó, ngành Văn hoá, Thể thao và Du lịch Bắc Ninh đã xây dựng và đưa  WEBSITE “Dân ca Quan họ Bắc Ninh” vào hoạt động. Đây là một kênh thông tin để tuyên truyền, quảng bá về dân ca Quan họ Bắc Ninh giúp mọi người cập nhật, khai thác, tìm hiểu sâu hơn về văn hoá Quan họ, dân ca Quan họ Bắc Ninh, về truyền thống lịch sử văn hiến của quê hương. Mặt khác, Sở đã phối hợp với Đài Phát thanh & Truyền hình tỉnh tổ chức sản xuất và phát sóng định kỳ hàng tháng chương trình thi giọng hát hay dân ca Quan họ “Đậm đà khúc hát dân ca”. Tổ chức đưa các nghệ sĩ Nhà hát dân ca Quan họ Bắc Ninh, nghệ nhân dân ca Quan họ Bắc Ninh tham gia các chương trình Festival, giao lưu, giới thiệu và quảng bá Dân ca Quan họ Bắc Ninh ở các tỉnh, thành phố trong cả nước; giới thiệu quảng bá dân ca Quan họ Bắc Ninh ở nhiều quốc gia như: Lào, Hàn Quốc, Trung Quốc, Cộng hoà Séc, Pháp...
Tôn vinh và có chế độ đãi ngộ đối với những “Báu vật sống”
Năm 2013, UBND tỉnh Bắc Ninh đã ban hành “Quy định về chế độ hỗ trợ nghệ nhân dân ca Quan họ".
(Ảnh: Internet)


Nghệ nhân là những nhân chứng sống cho sự tồn tại phát triển và lan tỏa của một ngành nghề, một dòng nghệ thuật, một dòng văn hóa cụ thể. Những nghệ nhân Quan họ chính là những “báu vật sống” đảm bảo cho hát Quan họ tồn tại, phát triển từ đời này sang đời khác và đã trở thành một bộ phận quan trọng trong hệ thống văn hóa phi vật thể của mỗi quốc gia. Nghệ nhân Quan họ là những người có khả năng “chơi” Quan họ tốt; nắm vững các nguyên tắc, nguyên lý, bí quyết của Quan họ; biểu diễn thành thạo các làn điệu Quan họ và có khả năng đặt lời, truyền lời; có năng lực bảo tồn và truyền dạy cho các thế hệ sau, được các liền anh, liền chị, được các “bọn Quan họ” và cộng đồng suy tôn. Nhận thức rõ vị trí, vai trò của Nghệ nhân dân ca Quan họ, ngay sau khi dân ca Quan họ Bắc Ninh được vinh danh là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, năm 2010, tỉnh Bắc Ninh đã phong tặng danh hiệu “Nghệ nhân dân ca Quan họ Bắc Ninh”  đợt I cho 41 người, sinh trước năm 1945 có nhiều đóng góp cho việc bảo tồn và phát triển dân ca Quan họ Bắc Ninh. Năm 2013, UBND tỉnh ban hành “Quy định về chế độ hỗ trợ nghệ nhân dân ca Quan họ Bắc Ninh”.
Mở rộng các hình thức truyền dạy dân ca Quan họ Bắc Ninh
Để nâng cao chất lượng đào tạo, truyền dạy, giới thiệu, biểu diễn dân ca Quan họ Bắc Ninh, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã chỉ đạo triển khai biên soạn giáo trình giảng dạy dân ca Quan họ Bắc Ninh bậc trung cấp hệ chính quy cho Trường Trung cấp Văn hoá Nghệ thuật và Du lịch Bắc Ninh. Bộ giáo trình gồm 08 đầu sách kèm theo một số tài liệu liên quan như bình giải về lời thơ, ký âm về các bài bản dân ca Quan họ Bắc Ninh.  
Phối hợp với Sở Giáo dục và Đào tạo thực hiện biên soạn tài liệu giảng dạy dân ca Quan họ Bắc Ninh dùng cho học sinh các cấp: Mầm non, Tiểu học, Trung học cơ sở, Trung học phổ thông. Bộ tài liệu được thẩm định và phát hành cho các trường đưa vào giảng dạy kể từ năm học 2011-2012; Phối hợp với Phòng Giáo dục và Đào tạo các huyện, thị xã, thành phố tổ chức các lớp tập huấn cho 640 cán bộ, giáo viên về việc sử dụng tài liệu giảng dạy dân ca Quan họ Bắc Ninh trong hệ thống giáo dục phổ thông trên địa bàn tỉnh. 
Tổ chức tập huấn nghiệp vụ cho các nghệ nhân về một số kỹ năng, nội dung liên quan trong việc truyền dạy dân ca Quan họ Bắc Ninh trong gia đình và cộng đồng. Triển khai tổ chức các lớp dạy hát dân ca Quan họ tại cộng đồng trên địa bàn 8 huyện, thị xã, thành phố. Mở rộng truyền dạy hát dân ca Quan họ Bắc Ninh cho học sinh trường Trung cấp Văn hoá Nghệ thuật tỉnh Hải Dương và tỉnh Hưng Yên.
Khôi phục và bảo tồn, phát huy các hình thức sinh hoạt văn hóa Quan họ
 

Bắc Ninh được mệnh danh là xứ sở của đình, chùa và lễ hội. Toàn tỉnh hiện có 547 lễ hội diễn ra trong năm, trong đó có 70% lễ hội được tổ chức vào mùa xuân. Đặc trưng cơ bản của lễ hội truyền thống ở Bắc Ninh gắn kết chặt chẽ với di sản văn hóa vật thể và phi vật thể. Để khai thác và phát huy tốt giá trị của các di sản văn hóa, Bắc Ninh đã đầu tư hỗ trợ tu bổ, tôn tạo di tích lịch sử văn hóa, mở rộng không gian lễ hội gắn với các dự án bảo tồn sinh hoạt văn hóa Quan họ như: lễ hội chùa Phật Tích, lễ hội Đền Đô, lễ hội Kinh Dương Vương và lễ hội Cao Lỗ Vương; đồng thời chỉ đạo tổ chức khôi phục một số lễ hội Quan họ tiêu biểu như: hội Lim, Hội Diềm, hội Châm Khê, hội Bồ Sơn...
Cùng với đó, Bắc Ninh kiên trì thực hiện các biện pháp thể nghiệm bảo tồn và phát huy giá trị của dân ca Quan họ Bắc Ninh trong cuộc sống đương đại: Tổ chức Hội thi hát dân ca Quan họ Bắc Ninh đầu xuân thường niên từ năm 1997 đến nay, thi người đẹp vùng Quan họ, liên hoan tiếng hát Quan họ người cao tuổi, liên hoan tiếng hát Quan họ thiếu nhi, mở các lớp hướng dẫn thiếu nhi học hát dân ca Quan họ cổ.vv...
Sưu tầm, nghiên cứu khoa học về dân ca Quan họ Bắc Ninh  
Hiện nay, các kết quả nghiên cứu và thực tế cho thấy dân ca Quan họ đã tồn tại và phát triển thành hình thái sinh hoạt văn hóa nghệ thuật dân gian tiêu biểu và đặc sắc của người Việt. Kết quả đã sưu tầm, ghi âm, ký âm được hơn 500 bài ca Quan họ cổ, được phân định thành 213 giọng (làn điệu) khác nhau. Trong công tác sưu tầm và nghiên cứu khoa học, Bắc Ninh đã phục dựng và ghi hình 4 hình thức hát Quan họ cổ như: hát chúc mừng, hát thờ, hát hội, hát canh; sản xuất và phát hành hơn 20 nghìn bản DVD “Về miền Quan họ” phần I và phần II; Biên tập và xuất bản 02 cuốn sách gồm: “Làng và nghệ nhân Quan họ Bắc Ninh” và “Về miền Quan họ”; tái bản một số cuốn sách, công trình nghiên cứu về văn hóa Quan họ như: “Sum họp trúc mai”, “Một số vấn đề về văn hóa Quan họ”, “Dân ca Quan họ- Lời ca và bình giải”, “Không gian văn hóa Quan họ”, “Quan họ Bắc Ninh - Thực trạng và giải pháp bảo tồn”.
Xây dựng và ban hành cơ chế chính sách bảo tồn và phát huy giá trị của di sản văn hóa đại diện của nhân loại
Xác định rõ vai trò và trách nhiệm về công tác quản lý nhà nước đối với việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa dân ca Quan họ Bắc Ninh, Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch đã tham mưu cho UBND tỉnh ban hành “Quy chế phong tặng danh hiệu Nghệ nhân dân ca Quan họ Bắc Ninh”; Đề án “Bảo tồn và phát huy giá trị của Di sản văn hoá Dân ca Quan họ Bắc Ninh giai đoạn 1(2010 - 2012)”; Đề án “Bảo tồn và phát huy giá trị Di sản văn hoá Dân ca Quan họ Bắc Ninh và Ca trù giai đoạn 2013 - 2020”, với kinh phí gần 65 tỷ đồng, trong đó kinh phí bảo tồn và phát huy giá trị của Dân ca Quan họ Bắc Ninh là 60 tỷ đồng; “Quy định về chế độ hỗ trợ nghệ nhân Dân ca Quan họ Bắc Ninh, chế độ đãi ngộ đối với nghệ sĩ, diễn viên, nhạc công và nhân viên phục vụ Nhà hát Dân ca Quan họ Bắc Ninh”. 
Bên cạnh đó, Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch đã tham mưu thành lập Nhà hát Dân ca Quan họ Bắc Ninh trên cơ sở nâng cấp Đoàn Dân ca Quan họ Bắc Ninh; thành lập khoa dân ca Quan họ Bắc Ninh tại trường Trung cấp Văn hoá Nghệ thuật và Du lịch tỉnh; thành lập Hội những người yêu dân ca Quan họ Bắc Ninh, với sự tham gia của đông đảo hội viên yêu thích dân ca Quan họ Bắc Ninh đang sinh sống, học tập, công tác trong tỉnh, trong nước và quốc tế.
 
Đầu tư các thiết chế phục vụ công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hoá - Dân ca Quan họ Bắc Ninh
Từ năm 2010 đến nay, Bắc Ninh đã dành vốn ngân sách đầu tư hỗ trợ xây dựng các thiết chế văn hoá, các trang thiết bị liên quan trực tiếp đến công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hoá. Xây dựng hoàn thiện 02 chòi hát dân ca Quan họ trên khuôn viên di tích đồi Lim thuộc thị trấn Lim, huyện Tiên Du. Đây là công trình nhằm phục vụ hoạt động giao lưu dân ca Quan họ tại lễ hội Lim hàng năm; hỗ trợ bổ sung tu bổ, tôn tạo phần Hậu cung (đình Viêm Xá), đây là địa điểm thường diễn ra các hoạt động sinh hoạt văn hoá Quan họ của cộng đồng thôn Viêm Xá, xã Hoà Long, thành phố Bắc Ninh - Thuỷ tổ Quan họ; mua sắm một số thiết bị âm thanh, ánh sáng chuyên dụng cho Nhà hát dân ca Quan họ Bắc Ninh; đầu tư mua sắm thiết bị âm thanh cung cấp cho 45 Câu lạc bộ Quan họ thuộc các làng Quan họ gốc. Việc đầu tư thiết bị đã tạo điều kiện thuận lợi giúp các Câu lạc bộ Quan họ đẩy mạnh các hình thức sinh hoạt văn hoá Quan họ ở cộng đồng và tăng cường hoạt động giao lưu giữa các địa phương góp phần quan trọng nâng cao chất lượng và hiệu quả công tác truyền dạy dân ca Quan họ Bắc Ninh ở cộng  đồng.
Thực hiện các nội dung cam kết với UNESCO về bảo vệ di sản văn hoá phi vật thể của nhân loại, tỉnh Bắc Ninh đã có nhiều động thái tích cực trong việc bảo tồn và phát huy giá trị của các di sản văn hoá phi vật thể. Đặc biệt, thực hiện Đề án “Bảo tồn và phát huy giá trị của Di sản văn hoá dân ca Quan họ Bắc Ninh giai đoạn 1(2010 - 2012)”, Bắc Ninh đã đầu tư gần 37 tỷ đồng, trong đó Trung ương hỗ trợ 13,5 tỷ đồng cho công tác bảo tồn dân ca Quan họ Bắc Ninh. Chính vì vậy, Di sản dân ca Quan họ Bắc Ninh được lan tỏa không còn chỉ ở 44 làng quan họ gốc mà đã mở rộng ra 329 làng Quan họ thực hành với 8.000 người tham gia. Nhiều Câu lạc bộ Quan họ được thành lập và hoạt động có hiệu quả.
Nguồn Báo Bắc Ninh
 


Trang thông tin Điện tử Cục Nghệ thuật biểu diễn - Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch.
 

Địa chỉ: Số 32 Nguyễn Thái Học - Ba Đình - Hà Nội;
Tel: (84-4) 3854 5348     Fax: (84-4) 3823 1222
Email: ntbd@cucnghethuatbieudien.gov.vn
Ghi rõ nguồn khi phát lại thông tin từ website này.

Thư viện ảnh

Liên hệ & Góp ý