Văn hóa-Nghệ thuật

VCPMC: Người đầu tiên sáng lập Hội Nhạc sĩ Việt Nam cũng trăn trở hoài nghi

“Mừng lắm, mình bây giờ già yếu rồi, chả làm được gì nữa vậy nên tự nhiên có cái Trung tâm bản quyền âm nhạc ấy (tức VCPMC) đi thu được tiền rồi đưa cho mình để tiêu, để sống, thì tốt quá, mình chả bỏ công sức ra đi đòi lại tự nhiên có tiền nên mừng thật… Nhưng nói thật cũng trăn trở lắm, bởi vì những bài hát của mình gần như ngày nào cũng thấy hát khắp mọi nơi, biểu diễn rất nhiều mà không biết nó thu cụ thể là bao nhiêu tiền, thu được nhiều hay ít, nó có làm đúng nguyên tắc của nhà nước không? Trăn trở là thế nhưng mình già yếu rồi nên cũng chả dám thắc mắc nữa, thắc mắc nó không đưa tiền cho nữa thì lấy gì mà sống…” - (Nhạc sĩ Nguyễn Văn Tý).

Nhạc sĩ Nguyễn Văn Tý trong buổi gặp các Phóng viên Tạp chí Nghệ thuật biểu diễn tại nhà riêng

 

NGƯỜI TỐT CŨNG TRĂN TRỞ NGHI NGỜ VCPMC

         Người nhạc sĩ già 89 tuổi – Nhạc sĩ Nguyễn Văn Tý, một trong số 5 nhạc sĩ đầu tiên (cùng với nhạc sĩ Nguyễn Xuân Khoát, Đỗ Nhuận, Lưu Hữu Phước và Văn Cao) được tổ chức cử ra để thành lập Hội nhạc sĩ Việt Nam vào năm 1957 hiện nay đang sinh sống tại Tp Hồ Chí Minh đã tâm sự với Phóng viên Nghệ thuật biểu diễn như vậy (4 nhạc sĩ bạn ông đã đi xa, chỉ còn mình ông đang sống tại số 94/19 đường Trần Khát Chân - Quận I - Tp Hồ Chí Minh). Tâm sự của nhạc sĩ Nguyễn Văn Tý cũng là tấm lòng chung của những con người cống hiến hết lòng vì nền âm nhạc Việt Nam, cả đời họ chỉ biết cống hiến, sản phẩm của họ được công chúng yêu mến và sử dụng ở khắp mọi nơi, nay từ những tác phẩm âm nhạc ấy “bỗng dưng” có người thu hộ tiền để tiêu nên thế là mừng – đây cũng là mặt tích cực của VCPMC. Niềm vui của nhạc sĩ Nguyễn Văn Tý cũng là niềm vui chung của nhiều nhạc sĩ.

          Còn trăn trở, hoài nghi thì không chỉ có các nhạc sĩ “già” như cụ Nguyễn Văn Tý, mà cả các thế hệ nhạc sĩ đi sau cũng trăn trở bởi cách làm ăn mập mờ của VCPMC… Dịp tết Nhâm Thìn 2012, nhạc sĩ Nguyễn Văn Tý được VCPMC (chi nhánh phía Nam) chi trả 20 triệu – một khoản tiền không nhỏ đủ để nhạc sĩ vui vẻ đón tết, nhưng thực tế tác quyền thu từ những tác phẩm của nhạc sĩ là bao nhiêu? Cụ thể là những tác phẩm nào? Chương trình có tác phẩm của nhạc sĩ đã biểu diễn ở đâu? Hợp đồng thỏa thuận thu tiền giữa VCPMC với nhà tổ chức biểu diễn (hoặc nghệ sĩ biểu diễn) thì chỉ có… “ông trời” mới biết?. Người nhà của nhạc sĩ chỉ biết đến ký vào một danh sách rồi nhận tiền…?

 

Nhạc sĩ Hoàng Sông Hương trong buổi gặp tại Hà Nội

 

          Nhạc sỹ nổi tiếng với “Tình ta biển bạc đồng xanh” – nhạc sĩ Hoàng Sông Hương sinh sống ở vùng đất đầy mưa giông nắng gió Quảng Bình cũng trăn trở, hoài nghi như nhạc sĩ “già” Nguyễn Văn Tý. Ông cho biết: “Tôi nhờ VCPMC thu hộ tiền tác quyền mới mấy năm nay thôi. Tôi ở xa nên hồi trước bên VCPMC chuyển tiền qua bưu điện, giờ tôi có tài khoản riêng rồi nên họ chuyển khoản. Họ trả cho tôi 1 quý một lần, có quý 5 triệu, có quý 7 triệu rồi 10 triệu, 12 triệu trở lại, có tháng họ gửi kèm bảng kê bài hát nào, sử dụng ở đâu, nhưng có tháng gửi có tháng không nhưng nhìn vào cũng không hiểu gì… Theo nguyên tắc anh thu bao nhiêu, anh đưa tác giả bấy nhiêu và anh ăn phần trăm nhưng lại không biết thu được bao nhiêu. Tôi biết bài “Tình ta biển bạc đồng xanh” của tôi phổ biến nhiều nhất, đôi nào hát dân ca đều hát bài này, đến phòng thu là thu mỏi tay luôn, bên Singapore họ cũng phát rất nhiều. Thế nhưng tôi thấy VCPMC kê ít lắm, dù vậy tôi không kiểm tra, không thắc mắc vì mình tin họ, họ lại là của Hội Nhạc sĩ Việt Nam mà. Vả lại việc kiểm tra cũng rất khó khăn, không có ba – rem quy định giá cả thế nào, họ nói mấy cũng được, cho mấy cũng được, thấy mông lung quá...”.

 

Nhạc sĩ Nguyễn Trọng Tạo

 

          Chính vì vậy, tại cuộc họp ngày 16/2 do VCPMC tổ chức, nhạc sĩ Nguyễn Trọng Tạo – người rất tâm huyết với việc đấu tranh nạn xâm phạm bản quyền đã cảnh báo: “Sẽ xảy ra hai cuộc chiến, cuộc chiến đấu tranh để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các nhạc sĩ; nhưng cũng xảy ra cuộc chiến thứ hai sẽ gay gắt hơn, quyết liệt và căng thẳng hơn đó là cuộc chiến giữa các thành viên với VCPMC bởi cách làm ăn mập mờ, không rõ ràng của VCPMC…”. Nhạc sĩ Nguyễn Trọng Tạo cho biết: “Cuộc chiến thứ hai lâu nay khá âm ỉ rồi. Từ việc VCPMC tăng thu tiền tác quyền của tác giả từ 15% lên 25% đến việc sau 10 năm hoạt động cũng chỉ thu được 10% tiền tác quyền cho thành viên của mình. Rồi việc VCPMC toàn quyền bán các tác phẩm của nhạc sĩ hoặc đặt giá thu tác quyền mà nhạc sĩ không được biết, nên khi nhận tiền tác quyền hết sức thụ động. Điều đó đặt các nhạc sĩ thành viên vào thế thụ động hoàn toàn vào VCPMC khiến họ sinh nghi ngờ người đại diện cho quyền lợi của mình. Sự phản ứng của nhạc sĩ Phú Quang và nhạc sĩ Quốc Trung với VCPMC gần đây đã làm nóng lên cuộc chiến này, đó là việc chỉ trích việc thu tiền bản quyền của chính tác giả với giá cao, nghĩa là họ mất quyền chủ sở hữu hoàn toàn. Vì thế mới có tin một số nhạc sĩ đã chủ động bán tác phẩm của mình và một số có ý định lập tổ chức bản quyền riêng”.  

 

TIẾP NHỮNG VIỆC LÀM TÙY TIỆN, SAI PHẠM CỦA VCPMC

          Những việc làm tùy tiện, có biểu hiện vi phạm pháp luật trong các hoạt động của VCPMC đã được Tạp chí Nghệ thuật biểu diễn phản ánh trên các loạt bài trước đây, trong đó đặc biệt cần xác định rõ tổ chức này về pháp nhân và điều kiện để hoạt động. Tuy rằng VCPMC có quyết định thành lập do Chủ tịch Hội nhạc sĩ Việt Nam ký, có Điều lệ do Chủ tịch Hội nhạc sĩ Việt Nam phê duyệt, nhưng có đúng trình tự theo qui định của pháp luật và đến nay có còn phù hợp để tồn tại hay không chúng tôi sẽ phản ánh tại các bài viết sau.

         Nhưng trước hết, ý kiến của NSND Trần Bình là hoàn đúng về VCPMC như kết quả Phóng viên Nghệ thuật biểu diễn đã điều tra: “VCPMC do NS Phó Đức Phương làm giám đốc thực chất đang hoạt động chui, bởi chưa hoàn thiện hồ sơ để Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Bộ Tài chính và Bộ Nội vụ phê duyệt. Cục Bản quyền tác giả thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch nhiều lần nhắc nhở VCPMC kể từ khi thành lập đến nay phải hoàn thiện hồ sơ với toàn bộ văn bản ủy quyền của các tác giả, hoặc chủ sở hữu tác phẩm; biểu giá, phương thức thanh toán nhuận bút, thù lao, hoạt động thu, mức thu, cách thức phân phối nhuận bút, thù lao... và tờ trình để gửi lên Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Bộ Tài chính và Bộ Nội vụ. Khi nào các cơ quan đó phê duyệt thì mới được phép tiến hành. Nhưng hiện nay, Trung tâm vẫn chưa làm, đó là sai phạm. Với giấy tờ như của VCPMC, chúng tôi không thể xuất toán vì giấy tờ không theo biểu mẫu của Bộ Tài chính, không có giá trị về mặt thanh khoản, VCPMC hiện nay như một tổ chức đòi nợ thuê, không hợp pháp”.

        Việc làm và phong cách ứng xử của một tổ chức dưới danh nghĩa Hội Nhạc sĩ Việt Nam này cũng bừa bãi, tùy tiện lạm quyền đến vô lối. Đó là, trước đây, ngày 24/8/2005 Bộ Văn hoá - Thông tin (nay là Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch) ban hành Công văn số 3422/BVHTT gửi các Sở Văn hoá – Thông tin các tỉnh và thành phố để yêu cầu không được đứng ra thu bản quyền tác giả các sản phẩm băng, đĩa ca nhạc, sân khấu… Khi công văn 3422 được ban hành, ngày 4/9, ông Phó Đức Phương giám đốc VCPMC đã gửi ngay một văn bản cho Bộ trưởng Bộ Văn hoá – Thông tin lúc đó là Bộ trưởng Phạm Quang Nghị. Trong văn bản ông Phương viết: “Việc người sử dụng sản phẩm phải xin phép và phải trả tiền nhuận bút, thù lao… đã được các văn bản pháp luật hiện hành của Nhà nước ta quy định, đồng thời cũng được quy định trong các điều ước quốc tế mà nước ta đã hoặc sẽ là thành viên. Hầu hết các văn bản này đều được ban hành với sự tham gia trực tiếp, thậm chí sự chủ trì soạn thảo hoặc chuẩn bị của Bộ Văn hoá – Thông tin… Vậy mà, trong công văn, ông Bộ trưởng đã khẳng định một cách tuỳ tiện, cứ như chúng ta không hề có pháp luật về quyền tác giả, rằng việc thu tiền sử dụng là việc “Nhà nước chưa có quy định” và rằng “việc làm đó là không đúng” mà không chỉ ra bất cứ một căn cứ pháp lý nào. Thêm nữa, cũng là một điều không bình thường, khi Bộ trưởng đưa ra ý kiến chỉ đạo nói trên đã không hề trao đổi hoặc thông báo với các Hội có liên quan trực tiếp…”. Ông Phương còn hùng hồn khẳng định với Bộ trưởng Phạm Quang Nghị: “Đây là một bước thụt lùi rất nghiêm trọng về mặt thực thi pháp luật quyền tác giả”.

        Ông Phó Đức Phương “vượt qua Hội Nhạc sĩ” để phản đối Công văn chỉ đạo của Bộ trưởng Phạm Quang Nghị ngày 04/9/2005. Đến ngày 29/11/2005 Quốc hội Khóa XI có Nghị quyết số 50/2005-QH11 thông qua Luật Sở hữu Trí tuệ để ngày 12/12/2005 Nhà nước ban hành Luật này. Công văn chỉ đạo của Bộ trưởng hoàn toàn phù hợp với luật – nhắc lại sự việc này để thấy những hành vi “tùy tiện” từ VCPMC như thế nào. Và đến nay, những “tùy tiện” trong khiếu kiện, tố cáo cơ quan nhà nước vẫn cứ diễn ra tại tổ chức này.

       Tổ chức này tùy tiện, sai phạm đến mức nhạc sĩ Phú Quang phải thốt lên: “Những sai trái là do VCPMC bịp bợm mà không có người kiểm soát, sai từ tâm địa tham lam. Mười mấy năm nay VCPMC hoạt động mà không có báo cáo chi. Các nhạc sĩ thì hầu như không biết gì về những trò bịp bợm, các nhạc sĩ cũng không mang tiền đến nộp mà VCPMC đi thu ở các cơ quan, các quán karaoke, 10 năm nay trung tâm báo cáo thu 30, 40 tỷ đồng nhưng không có báo cáo chi, thể hiện kiểu làm ăn tùy tiện, không tuân theo một thứ luật nào cả”.

 

Cán bộ, phóng viên Tạp chí Nghệ thuật biểu diễn đến thăm nhạc sĩ Nguyễn Văn Tý - 1 trong 5 người đầu tiên thành lập Hội Nhạc sĩ Việt Nam (4 người đã mất chỉ còn lại nhạc sĩ) tại nhà riêng ở Tp Hồ Chí Minh, nhạc sĩ Nguyến Văn Tý tuy đã già yếu, trải qua những trận bạo bệnh nặng nề, nhưng khi gặp cán bộ, phóng viên làm công tác nghệ thuật biểu diễn rất quan tâm đến nghệ thuật âm nhạc thì nhạc sĩ rất vui và đã tâm sự nhiều chuyện về cuộc đời và nhiều chuyện về ứng xử giữa những người hoạt động âm nhạc với nhau

 

Các nghệ sĩ Đoàn Nghệ thuật Quân khu 2 đang biểu diễn phục vụ Bộ đội tại quần đảo Trường Sa với nhiều ca khúc về người lính của các nhạc sĩ nổi tiếng

NTBD (còn nữa)


Trang thông tin Điện tử Cục Nghệ thuật biểu diễn - Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch.
 

Địa chỉ: Số 32 Nguyễn Thái Học - Ba Đình - Hà Nội
Tel: (84-4) 3854 5348     Fax: (84-4) 3823 1222
Email: ntbd.bvhttdl@gmail.com
 
Phụ trách trang tin : Phó Cục trưởng Trần Hướng Dương
Ghi rõ nguồn khi phát lại thông tin từ website này.

Thư viện ảnh

Liên hệ & Góp ý